Gospodarka odpadami

image_print

Akty prawne – Odpady.

 

Ustawa o odpadach z dnia 4 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.) określa następujący sposobów postępowania z odpadami:

  • zapobieganie powstawaniu odpadów – rozumie się przez to środki zastosowane w odniesieniu do produktu, materiału lub substancji zanim staną się one odpadami, zmniejszające ilość odpadów, negatywne oddziaływanie wytworzonych odpadów na środowisko i zdrowie ludzi, ograniczające zawartość substancji szkodliwych w produkcie i materiale,
  • przygotowanie do ponownego użycia – rozumie się przez to odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania,
  • recykling – rozumie się przez to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny),
  • inne metody odzysku – rozumie się przez to jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów,
  • unieszkodliwianie – rozumie się przez to proces niebędący odzyskiem, nawet jeżeli wtórnym skutkiem takiego procesu jest odzysk substancji lub energii.

 

Ww. ustawa nakłada na Marszałka Województwa obowiązek sporządzania Planu Gospodarki Odpadami i jego aktualizowanie nie rzadziej niż co 6 lat. W roku 2015 obowiązywał „Plan gospodarki odpadami dla województwa lubelskiego 2017” zatwierdzony przez Sejmik Województwa Lubelskiego w 2012 r. W maju 2015 r. przystąpiono do opracowania projektu aktualizacji „Planu gospodarki odpadami dla województwa lubelskiego 2021”, który określa cele i działania oraz planowane do realizacji inwestycje w gospodarce odpadami.


Odpady przemysłowe

W województwie lubelskim w 2015 r. zgodnie z danymi GUS wytworzono ogółem  6 837,8 tys. Mg odpadów przemysłowych.

Najwięcej odpadów przemysłowych generuje powiat łęczyński, gdzie powstaje 73% wszystkich odpadów wytwarzanych w województwie. Głównym wytwórcą jest Lubelski Węgiel „BOGDANKA”, w którym powstają odpady w wyniku poszukiwania, wydobycia, fizycznej i chemicznej przeróbki rud oraz innych kopalin.

Odpady przemysłowe zostały w 2015 r. zagospodarowane w następujący sposób:

  • 63,9% odpadów przekazano innym odbiorcom,
  • 34,2% unieszkodliwiono przez składowanie,
  • 1,2% poddano odzyskowi,
  • 0,6%  unieszkodliwiono w inny sposób
  • 0,1% czasowo magazynowano.

 


System gospodarowania odpadami azbestowymi

 

Polska była pierwszym i jedynym krajem w Unii Europejskiej, która podjęła wyzwanie wycofania z użytkowania wyrobów zawierających azbest.

Podstawowym celem „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032” przyjętego przez Polskę w 2009 r.  jest wyeliminowanie negatywnych skutków zdrowotnych i środowiskowych spowodowanych azbestem, poprzez jego sukcesywne usuwanie i unieszkodliwienie odpadów zawierających azbest.

 

Z terenu województwa lubelskiego spośród 213 gmin z obowiązku ewidencjonowania odpadów azbestowych w 2015 r. wywiązały się:

  • osoby fizyczne – 197 gmin (92%),
  • osoby prawne – 198 gmin (93%).

 

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła w 2015 r. kontrolę mającą na celu ocenę stanu realizacji „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009 – 2032”. Przebieg realizacji Programu w latach 2009 – 2015 oraz stopień zaangażowania odpowiedzialnych organów oceniony został przez NIK negatywnie, a termin usunięcia wyrobów zawierających azbest jako zagrożony niedotrzymaniem.

Szczególnej krytyce poddane zostało wydatkowanie środków publicznych na badania i raporty bez wcześniejszej analizy zapotrzebowania na tego rodzaju opracowania i określenia docelowej grupy odbiorców. Świadczy to o przypadkowości podejmowania takich działań. Kontrola NIK wykazała niewielki stopień zaawansowania Programu w trakcie 6 roku jego trwania. Na zadania związane z usuwaniem wyrobów zawierających azbest wydatkowano już 43% planu środków budżetu państwa przeznaczonych na realizację Programu.

NIK pozytywnie ocenia sposób wykorzystywania przez gminy środków finansowych będących w dyspozycji wojewódzkich funduszy ochrony środowiska oraz środków z Polsko-Szwajcarskiego Funduszu Współpracy, na demontaż oraz transport i utylizację azbestu z nieruchomości osób fizycznych oraz osób prawnych.

Według informacji pochodzących z Lubelskiego Urzędu Marszałkowskiego ilość odpadów azbestowych zinwentaryzowanych na terenie województwa lubelskiego określona została na  810 344,72 Mg.

W 2015 r. na terenie województwa lubelskiego odpady zawierające azbest składowane były jedynie na 2 składowiskach, na których złożono:

 

  • PGO Sp. z o.o. w Chełmie – składowisko w Srebrzyszczu – 4 659,64 ton,
  • WOD-BUD Sp.zo.o. w Kraśniku – składowisko Piaski Zarzecze II – 41 204,17 ton.

 

Na składowisko odpadów niebezpiecznych PGK Sp.zo.o. w Poniatowej Wsi w 2015 r. odpady zawierające azbest nie były przyjmowane z powodu wygaśnięcia pozwolenia na eksploatację ww. składowiska.

W 2015 r. do składowania przekazano ogółem 45 863,81 ton odpadów zawierających azbest, tj. o 4 121,6 ton, czyli niespełna 10% odpadów więcej, niż w roku poprzednim.

Największą ilość tego typu odpadów (niemal 90% w roku 2015) przyjęło składowisko odpadów niebezpiecznych w Kraśniku. Nagromadzenie na składowiskach przyjmujących odpady zawierające azbest od 2005 roku wyniosło 206,681 tys. ton, tj. ok. 25,5% ilości zinwentaryzowanej, natomiast od początku realizowania programu, tj. od 2009 r. do końca 2015 r. zgromadzono 174,523 tys. ton, co stanowi 21,5% ilości zinwentaryzowanej.

Wydział Inspekcji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie przeprowadził w 2015 r. 3 kontrole interwencyjne w firmach prowadzących działalność związaną z usuwaniem i zagospodarowaniem odpadów zawierających azbest, a 6 wniosków o interwencję przekazał do innych urzędów zgodnie z ich kompetencjami.

 


Odpady komunalne

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim opiera się na  funkcjonowaniu  regionów gospodarki odpadami  (RGO).  W każdym RGO wyznaczone są instalacje regionalne oraz instalacje zastępcze. W 2015 r. w 9 regionach województwa wyznaczono 16 Regionalnych Instalacji do Przetwarzania Odpadów Komunalnych typu A B C.

Według informacji Głównego Urzędu Statystycznego w 2014 r. w województwie lubelskim zebrano w ciągu roku 381,72 tys. Mg odpadów komunalnych, t.j. o 9% więcej niż w roku poprzednim, w tym selektywnie 76 436 Mg, co stanowi 20% ogółu.

Na podstawie informacji zgromadzonych przez WIOŚ w Lublinie, na terenie województwa lubelskiego w 2015 r. zlokalizowanych było 27 składowisk odpadów komunalnych o łącznej powierzchni 109,3 ha.  Spośród tych składowisk eksploatowano 25, natomiast na 2 nie składowano odpadów: we Włodawie i Krasnobrodzie. W ciągu roku wyłączono z eksploatacji kolejnych 10 składowisk.

Mapa - Lokalizacja składowisk odpadów, regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) i innych instalacji funkcjonujących na terenie woj. lubelskiego w 2015 r.

Mapa – Lokalizacja składowisk odpadów, regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) i innych instalacji funkcjonujących na terenie woj. lubelskiego w 2015 r.

 

W 2015 r. na składowiskach przyjmujących odpady złożono 146, 41 tys. Mg odpadów komunalnych, t.j. 19% mniej niż w roku 2014. Najwięcej odpadów komunalnych przyjęto w dwóch regionach: Centralnym i Puławy  (ok. 45% ogółu odpadów składowanych w województwie).

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych określa poziomy postępowania z odpadami w kolejnych latach do 31 grudnia 2020 r.  W 2015 r. poziomy te przedstawiały się następująco:

  • poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia frakcji odpadów komunalnych papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynosił 16%,
  • poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użytku i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych wynosił 40%.

Z analizy sprawozdań z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi przekazywanych przez wójtów, burmistrzów, prezydentów miast wynika, że na 213 gmin  województwa lubelskiego w 2015 r.:

  • 211 gmin osiągnęło wymagany poziom recyklingu (dla papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła),
  • 210 gmin osiągnęło wymagany poziom dla odpadów budowlanych i remontowych.

 

 

Pełna informacja na temat gospodarowania odpadami na terenie woj. lubelskiego znajduje się w „Raporcie o stanie środowiska województwa lubelskiego w 2015 r.”.