Monitoring jezior

image_print

Akty prawne – Wody powierzchniowe.

Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie jest najbardziej interesującym rejonem w całym województwie lubelskim. Cechą charakterystyczną tego terenu, są jeziora pochodzenia krasowego, które mają formę okrągłych lub owalnych mis, w liczbie 67.

Charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem pod względem genezy, wielkości oraz charakteru troficznego. W większości są to jeziora płytkie i małe, zarastające, otoczone trzęsawiskami. Tylko nieliczne z nich są głębokie, mają czystą wodę i są przydatne do wypoczynku.

Gospodarowanie wodami jezior, a zwłaszcza ochrona przed eutrofizacj i zanieczyszczeniami antropogenicznymi, wymaga wiedzy o ich stanie ekologicznym i chemicznym, którą dostarcza państwowy monitoring środowiska. W roku 2017, zgodnie z założeniami WPMŚ na lata 2016-2020, WIOŚ w Lublinie objął badaniami monitoringowymi 5 jezior.

Jeziora: Białe Włodawskie, Krasne i Łukcze badano zarówno w ramach monitoringu diagnostycznego jak i operacyjnego, natomiast Piaseczno i Rogóźno objęto monitoringiem operacyjnym. Wszystkie badane jeziora leżą na obszarach ochrony przyrody, a jedno – jezioro reperowe Białe Włodawskie objęte jest również monitoringiem jcwp chronionych – ze względu na użytkowanie rekreacyjne.

Badania i ocenę stanu czystości jezior przeprowadzono zgodnie z przepisami obowiązującymi dla wód powierzchniowych. Monitoring diagnostyczny obejmował szeroki zakres badań elementów biologicznych: fitoplankton, fitobentos, makrofity oraz makrobezkręgowce bentosowe (nie uwzględnione w ocenie – metodyka w trakcie weryfikacji) i parametrów fizykochemicznych charakteryzujących: natlenienie, przezroczystość, substancje biogenne, zasolenie oraz obecność specyficznych zanieczyszczeń syntetycznych i niesyntetycznych.

Prowadzono również obserwacje hydromorfologiczne i badania substancji priorytetowych w wodzie, a w przypadku dwóch jezior (Białe Włodawskie i Krasne) również w matrycy będącej biotą. Badania w biocie na zlecenie GIOŚ wykonała firma Polcargo International Sp. z o.o. w Szczecinie.

W jeziorach objętych monitoringiem operacyjnym realizowano badania fitoplanktonu oraz wspierających wskaźników fizykochemicznych.

W poniższej tabeli przedstawiono wstępną ocenę stanu wód jezior. Do jej wykonania posłużyły wyniki badań elementów biologicznych, fizykochemicznych, hydromorfologicznych i chemicznych monitorowanych w 2017 roku, w ocenie zgodnie z wytycznymi GIOŚ odstąpiono od zasady dziedziczenia wyników pochodzących z lat wcześniejszych.

Ocenę końcową stanu wód przeprowadzono w oparciu o ocenę stanu/potencjału ekologicznego i stanu chemicznego.

Stan jcwp określa się jako dobry, jeżeli stan/potencjał ekologiczny jest co najmniej dobry (bardzo dobry/maksymalny lub dobry) i jednocześnie stan chemiczny jest dobry. W pozostałych przypadkach stan jcwp określany jest jako zły.

Weryfikację ocen stanu jednolitych części wód jeziornych w dorzeczach na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wykona Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie.

Z pięciu przebadanych w 2017 r. jezior trzy: Białe Włodawskie, Krasne i Łukcze uzyskały umiarkowany stan/potencjał ekologiczny, Piaseczno uzyskało bardzo dobry, a Rogóźno dobry stan ekologiczny.

Parametrami decydującymi o ocenie były elementy biologiczne: multimetriks fitoplanktonowy PMPL oraz makrofity. Fitobentos – wskaźnik okrzemkowy wypadł bardzo korzystnie i nie wpłynął na ocenę biologiczną. Wskaźniki fizykochemiczne generalnie spełniały wymagania stanu dobrego, jedynie w jeziorze Krasne zawartość azotu całkowitego nieznacznie przekraczała wartości graniczne dla stanu dobrego, a w jeziorze Łukcze latem wystąpiło nadmierne odtlenienie warstwy nad dennej.

Klasyfikacja elementów hydromorfologicznych oraz zanieczyszczeń syntetycznych i niesyntetycznych wypadła dobrze i nie miała wpływu na ostateczną ocenę stanu/potencjału ekologicznego.

Stan chemiczny badany w jcwp objętych monitoringiem diagnostycznym w jeziorze Łukcze był dobry, w przypadku jezior: Białe Włodawskie i Krasne ze względu na wyniki badań substancji priorytetowych w biocie, stan chemiczny oceniono poniżej stanu dobrego. Wykonane pomiary wykazały przekroczenia wartości granicznych dla difenyloeterów bromowanych badanych w rybach.

Ze względu na umiarkowany stan/potencjał ekologiczny oraz stan chemiczny sklasyfikowany poniżej stanu dobrego, stan wód jezior badanych w ramach monitoringu diagnostycznego oceniono jako zły. W przypadku jezior badanych w ramach monitoringu operacyjnego dokonano jedynie oceny stanu ekologicznego.

Klasyfikacja i ocena stanu jednolitych części jeziornych rzecznych w 2017


Klasyfikacja i ocena stanu jednolitych części jeziornych rzecznych w latach 2011-2016.

Ocena stanu wód jezior w 2016 roku


 

Stan czystości wód powierzchniowych stojących badanych w 2014 roku.

Stan czystości wód powierzchniowych stojących badanych w 2013 roku.

Ocena jezior w latach 2010-2012 na obszarach chronionych.

Klasyfikacja jezior badanych w latach 2010-2012 z uwzględnieniem dziedziczenia.

Wyniki badań jezior w latach 2010-2016