Monitoring wód podziemnych

image_print

Akty prawne – Wody podziemne.

Monitoring wód podziemnych na terenie województwa lubelskiego w 2016 r. prowadzony był w sieciach:

  • krajowej – monitoring diagnostyczny stanu chemicznego prowadzony przez Państwowy Instytut Geologiczny (PIG),
  • regionalnej – monitoring jakości wód źródeł realizowany przez WIOŚ w Lublinie,
  • lokalnych – monitoring składowisk realizowany przez zarządzających obiektami.

Klasyfikacja jakości wód podziemnych została dokonana w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych części wód podziemnych (Dz.U. 2016 poz. 85).

Rozporządzenie określa sposób oceny następująco:

  • ocenę stanu chemicznego wód podziemnych w punkcie pomiarowym przeprowadza się, ustalając klasę jakości wód podziemnych przez porównanie wartości badanych elementów fizykochemicznych z wartościami granicznymi elementów fizykochemicznych określonymi w załączniku do rozporządzenia,
  • przy określaniu klasy jakości wód podziemnych w punkcie pomiarowym dopuszcza się przekroczenie wartości granicznych elementów fizykochemicznych, gdy jest ono spowodowane przez naturalne procesy, z zastrzeżeniem, że to przekroczenie nie dotyczy elementów fizykochemicznych oznaczonych w załączniku do rozporządzenia symbolem „H” i mieści się w granicach przyjętych dla kolejnej niższej klasy jakości wody.

 


Jakość wód podziemnych w sieci krajowej

Monitoring jakości wód podziemnych na terenie województwa lubelskiego prowadzony był w 2017 r. w sieci krajowej przez Państwowy Instytut Geologiczny (PIG) – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Badania realizowane  były w ramach monitoringu operacyjnego w oparciu o krajowy „Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2016 – 2020”. Sieć obejmowała 25 punktów pomiarowych na obszarach 3 jednolitych części wód podziemnych (JCWPd) nr: 67, 89 i 91.

Badania realizowane były w celu ustalenia stanu chemicznego JCWPd uznanych za zagrożone niespełnieniem przez nie celów środowiskowych oraz określenia zanieczyszczeń pochodzenia antropogenicznego.

Za­kres badań obejmował wskaźniki fizykochemiczne: przewodność elektrolityczną w 20oC, odczyn pH, temperaturę i tlen rozpuszczo­ny oraz OWO, jon amonowy, antymon, arsen, azotany, azotyny, bar, bor, beryl, chlorki, chrom, cyjanki wolne, cynę, cynk, fluorki, fosforany, glin, kadm, kobalt, magnez, mangan, miedź, molibden, nikiel, ołów, potas, rtęć, selen, siarczany, sód, srebro, tal, tytan, uran, wanad, wapń, wodorowęglany i żelazo. Dodatkowo w 9 punktach pomiarowych rozszerzono badania o następujące grupy wskaźników organicznych:

  • wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (17 wskaźników): acenaftylen, acenaften, fluoren, fenantren, antracen, fluoranten, piren, benzo[a]antracen, chryzen, benzo[b]fl uoranten, benzo[k]fl uoranten, benzo[e]piren, benzo[a]piren, dibenzo[ah]antracen, indeno[1,2,3<cd]piren, benzo[ghi]perylen, perylen;
  • pestycydy chloroorganiczne (20 wskaźników): a<HCH, b<HCH, g<HCH, d<HCH, heptachlor, aldryna, epoksyd heptachloru, g<chlordan, endosulfan I, a<chlorodan, dieldryna, p,p<DDE, endryna, endosulfan II, p,p’<DDD, aldehyd endryny, siarczan endosulfanu, p,p’<DDT, keton endryny, metoksychlor;
  • pestycydy fosforoorganiczne (10 wskaźników): dichlorfos, mewinfos, tiometon, diazymon, paration metylowy, fenitrotion, malation, fention, pariation etylowy, chlorfenwinfos
  • trichloroetan, tertrachloroetan, benzen, toluen, etylobenzen, 1,4dimetylobenzen, 1,3dimetylobenzen, 1,2dimetylobenzen.

Stężenia badanych wskaźników organicznych znajdowały się poniżej granicy oznaczalności i nie miały wpływu na wynik końcowy klasyfikacji w punkcie pomiarowym, dokonanej na podstawie stężeń wskaźników fizykochemicznych.

Analiza wyników wykazała, że:

–  80% badanych wód to wody o dobrym stanie chemicznym, (w tym 36%  to II klasa
jakości, a 44%  III klasa jakości),

–  20% to wody o słabym stanie chemicznym (8% klasa IV i 12% klasa V).

Nie stwierdzono występowania wód w I klasie jakości.

 

Mapa . Klasy jakości wód podziemnych w punktach pomiarowych monitoringu operacyjnego sieci krajowej badanych w 2017 r. na terenie woj. lubelskiego

Klasy jakości wód podziemnych w punktach pomiarowych monitoringu operacyjnego sieci krajowej badanych w 2017 r. na terenie woj. lubelskiego – Państwowy Instytut Geologiczny (PIG) – Państwowy Instytut Badawczy


Jakość wód źródeł

WIOŚ w Lublinie prowadził w 2017 r. w ramach monitoringu regionalnego badania 15 źródeł, których zakres obejmował następujące wskaźniki: temperaturę, przewodność elektryczną właściwą w 20°C, pH, tlen rozpuszczony, ogólny węgiel organiczny, amoniak, azotany, azotyny, ortofosforany, fluorki, chlorki, wodorowęglany, siarczany, sód, potas, wapń, magnez, żelazo, antymon, arsen, chrom ogólny, cyjanki wolne, cynk, kadm, kobalt, mangan, miedź, nikiel, selen, srebro, ołów, wanad, bar, beryl, bor, glin, molibden, rtęć, tal, tytan, uran, oraz cynę.

Na podstawie przeprowadzonej klasyfikacji, jakość wód źródeł przedstawiała się następująco:

−   7 źródeł – wody bardzo dobrej jakości  –   I klasa  –  47%,

−   8 źródeł – wody dobrej jakości             –  II klasa  –  53%.

Dobry stan chemiczny (klasy I, II, III) stwierdzono w 100% badanych wód; słabego stanu chemicznego (klasa IV, V) nie stwierdzono.


Monitoring jakości wód podziemnych oraz jakości gleby i ziemi na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego (RPN)

W ramach monitoringu regionalnego Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
w Lublinie prowadził na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego badania i ocenę wód podziemnych, gleby i roślin (mchy).

Badanie i ocena jakości wód podziemnych

Monitoring wód podziemnych prowadzono w pięciu studniach na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego w celu określenia klasy jakości wód. Próbki wody do badań właściwości fizykochemicznych były pobierane raz w roku. Zakres badań obejmował wskaźniki fizykochemiczne wykonane w terenie: temperaturę, pH i przewodność elektrolityczną.

Zakres analiz wykonanych w laboratorium obejmował: tlen rozpuszczony, ogólny węgiel organiczny, amoniak, azotany, azotyny, bar, bor, fosforany, fluorki, chlorki, wodorowęglany, siarczany, sód, potas, wapń, magnez, żelazo, arsen, chrom ogólny, cyjanki wolne, cynk, glin, kadm, kobalt, mangan, miedź, nikiel, selen, srebro, rtęć, ołów, wanad, beryl, molibden, rtęć, tal, tytan, uran i cynę.

Przeprowadzona ocena wód wykazała, że we wszystkich badanych studniach wystąpiły wody o dobrym stanie chemicznym.

Badanie i ocena zawartości metali ciężkich i siarki w glebach i mchach

Przedmiotem monitoringu gleb leśnych było badanie zawartości metali: ołowiu, kadmu, cynku, miedzi, niklu, chromu ogólnego oraz siarki ogólnej i siarczanowej w próbkach glebowych. W badanych glebach przeprowadzono także badanie odczynu gleby. Analizie chemicznej zostały poddane gleby pobrane z dwóch warstw: do 25 cm głębokości warstwie organicznej i od 25 cm do 60 cm głębokości w warstwie mineralnej. Wyniki badanych gleb
w punktach rozmieszczonych na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego w sąsiedztwie przebiegających tras komunikacyjnych drogowych wykazały,  że stężenia metali są niewielkie. Zawartości metali wskazują na naturalny poziom ich występowania.

Ocenę wyników zawartości siarki ogólnej i siarki siarczanowej przeprowadzono w oparciu o 4-stopniową skalę zasobności i zanieczyszczenia gleb siarką (wg kryteriów opracowanych przez IUNiG w Puławach dla gleb użytkowanych rolniczo). Siarka ogólna i siarka siarczanowa w badanych próbach gleb była na poziomie naturalnej zawartości.

Monitoring terenów Roztoczańskiego Parku obejmował także badania mchów w tych samych profilach pomiarowych, co gleby.

Pospolite gatunki mchu, jako organizmy wskaźnikowe wyraźnie reagujące na naturalne i antropogeniczne zmiany w środowisku, są wykorzystane jako bioindykatory w ocenie zagrożenia środowiska. Z uwagi na to, że są dobrymi absorbentami, wykorzystuje się je do określenia zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi i związkami siarki. Z analizy uzyskanych w badaniach stężeń metali oraz siarki w mchach wynika, że ich zawartości utrzymywały się na poziomie niskich stężeń, typowych dla zawartości naturalnych.


Szczegółowe dane dotyczące jakości wód podziemnych wraz z zestawieniami wyników prowadzonych pomiarów znajdują się w Raporcie o stanie środowiska województwa lubelskiego w 2017 roku.